Tokushima (Tokushima-ken) nằm ở cửa ngõ phía đông của đảo Shikoku (Shikoku), như một “ban công” nhìn ra eo biển Naruto (Naruto-kaikyō) và vịnh Osaka. Trong thời Edo, vùng này phát triển dựa trên nông nghiệp và các ngành thủ công gắn với nhuộm chàm Awa Ai (Awa Ai), muối và lâm nghiệp, tận dụng địa hình đồi núi chiếm hơn 80% diện tích cùng hệ thống sông Yoshino (Yoshino-gawa) giàu phù sa. Vị trí địa lý vừa là biên cương, vừa là hành lang: không đủ gần để hòa tan vào lực hút của Osaka–Kobe, nhưng đủ kết nối để trở thành vệ tinh cung ứng nguyên liệu, nông sản và lao động.
Sau Thế chiến II, Tokushima được tích hợp sâu hơn vào không gian kinh tế Kansai nhờ cầu Naruto (Naruto Ōhashi, 1985) và các tuyến đường cao tốc, song cấu trúc kinh tế vẫn mang dấu ấn “vùng rìa”: quy mô thị trường nội địa nhỏ, dân số toàn tỉnh khoảng trên 700 nghìn người và xu thế giảm. Điều này buộc Tokushima hình thành bản sắc kinh tế dựa trên các chuỗi giá trị trung – hạ nguồn, gia công tinh xảo, dược phẩm, hóa chất chuyên dụng và nông nghiệp chất lượng cao, thay vì tham vọng trở thành trung tâm tài chính hay sản xuất đại trà.
Hệ sinh thái công nghiệp của Tokushima có cấu trúc “xương sống mảnh nhưng dẻo”: một số doanh nghiệp trụ cột trong dược phẩm, thiết bị y tế, hóa chất tinh khiết và thực phẩm chức năng, được bao quanh bởi mật độ doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyên về gia công cơ khí chính xác, bao bì, linh kiện nhựa, cùng mạng lưới nông hộ và hợp tác xã. Sự hiện diện của các cơ sở R&D gắn với Đại học Tokushima (Tokushima Daigaku) trong lĩnh vực y – sinh, nha khoa, quang điện tử, tạo nên một lõi tri thức có khả năng “gắn chip công nghệ” vào ngành dược, chăm sóc sức khỏe và thiết bị y tế.
Cấu trúc này không ồn ào nhưng có tính mô-đun: dễ dàng cài cắm công nghệ số, tự động hóa, truy xuất nguồn gốc nông sản, hay các giải pháp y tế từ xa. Ở nông thôn, các cụm sản xuất rau, trái cây, chăn nuôi quy mô vừa, kết hợp với thương hiệu địa phương và du lịch ngắn ngày, mở ra logic tích hợp giữa nông nghiệp cao, logistics lạnh và kinh tế lễ hội – nơi các sự kiện mùa vụ, hội chợ nông sản, hay lễ hội Awa Odori (Awa Odori) trở thành “cửa sổ dùng thử” cho sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm.
Bản sắc Tokushima chịu ảnh hưởng sâu đậm của văn hóa Awa, với Awa Odori – một trong những lễ hội múa lớn nhất Nhật Bản, thu hút hàng triệu lượt khách trong vài ngày tháng 8. Cấu trúc văn hóa này khuyến khích tính cộng đồng, sự kiên nhẫn, và khả năng “dồn lực trong thời gian ngắn” để tạo hiệu ứng cao – một dạng kinh tế lễ hội, nơi giá trị không chỉ nằm ở doanh thu trực tiếp mà ở khả năng tích lũy danh tiếng, ký ức trải nghiệm và dữ liệu hành vi du khách.
Trong kinh doanh, điều này thể hiện ở ưu tiên quan hệ dài hạn, nhịp đầu tư thận trọng, ít ưa mạo hiểm tài chính đột ngột nhưng sẵn sàng chấp nhận “đỉnh điểm hoạt động” theo mùa vụ, hội chợ, hay chiến dịch xúc tiến tập trung. Tư duy “chuẩn bị quanh năm cho vài ngày cao điểm” thấm vào cách quản trị dòng tiền, tồn kho, và năng lực linh hoạt của lao động địa phương.
Bước ngoặt quan trọng của Tokushima là quá trình chuyển dịch từ tỉnh nông – lâm nghiệp truyền thống sang nền kinh tế dựa trên dược phẩm, y tế và dịch vụ, diễn ra mạnh từ thập niên 1970–1990. Sự suy giảm của nhuộm chàm và các ngành thủ công cổ điển buộc địa phương tái định vị, tận dụng nguồn nhân lực có trình độ và vị trí cận kề Kansai để thu hút đầu tư vào dược phẩm và hóa chất.
Giai đoạn sau 2000, trước áp lực già hóa dân số và cạnh tranh vùng, Tokushima tăng cường chiến lược “nâng cấp mềm”: đầu tư vào y tế chất lượng cao, chăm sóc người cao tuổi, công nghệ thông tin y tế, đồng thời tái cấu trúc Awa Odori và các lễ hội địa phương thành tài sản thương hiệu, với nỗ lực chuẩn hóa hạ tầng du lịch, tối ưu hóa dòng khách ngắn ngày từ Osaka và Kanto. Lễ hội trở thành phòng thí nghiệm cho mô hình “cao điểm ngắn, biên lợi nhuận cao”, thử nghiệm thanh toán số, dịch vụ thông minh và sản phẩm văn hóa.
Tokushima đối diện mô hình “vòng kìm ba lớp”: dân số suy giảm và già hóa nhanh, chảy máu nhân lực trẻ sang Osaka–Tokyo; quy mô thị trường nội địa nhỏ, khiến kinh tế dịch vụ khó đạt hiệu ứng quy mô; và vị thế cạnh tranh bị kẹp giữa các cực tăng trưởng lớn như Kansai và Fukuoka. Hạn chế đất đai bằng phẳng, chi phí logistics cho hàng hóa khối lượng lớn, cùng với sức hấp dẫn hạn chế đối với nhân lực quốc tế, tạo ra ma sát cho các dự án công nghiệp quy mô lớn.
Ngoài ra, sự phụ thuộc vào một vài cụm ngành như dược và y tế khiến hệ sinh thái dễ bị tác động bởi thay đổi chính sách bảo hiểm y tế quốc gia, quy định dược phẩm, hay tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Kinh tế lễ hội và du lịch ngắn ngày mang lại biên lợi nhuận hấp dẫn trong thời gian ngắn, nhưng tính mùa vụ cao đòi hỏi khả năng cân bằng dòng tiền và sử dụng tài sản cố định một cách thận trọng.
Tokushima gợi mở một hình mẫu chiến lược dựa trên “tập trung vào rìa”: không chạy đua trở thành trung tâm, mà tối ưu hóa vai trò vệ tinh thông minh, gắn chặt với một vài chuỗi giá trị có chiều sâu. Đối với một Giám đốc Tài chính, thông điệp quan trọng nằm ở việc thiết kế cấu trúc vốn và dòng tiền đủ linh hoạt để chịu được nhịp độ mùa vụ, đồng thời đầu tư có chọn lọc vào các “điểm hội tụ” – nơi tri thức, hạ tầng và văn hóa giao nhau, tương tự như vai trò của Awa Odori đối với bản sắc Tokushima.
Thay vì tìm kiếm quy mô tuyệt đối, Tokushima cho thấy sức mạnh của chuyên môn hóa, độ bền quan hệ và khả năng biến các khoảnh khắc cao điểm ngắn ngủi thành cơ chế tích lũy giá trị dài hạn. Ở cấp độ doanh nghiệp, đó là nghệ thuật xây dựng hệ sinh thái đối tác, duy trì cấu trúc chi phí gọn nhẹ, và chấp nhận rằng sức mạnh chiến lược đôi khi nằm ở việc khai thác tinh vi “vùng rìa” của thị trường, chứ không chỉ ở trung tâm ồn ào.